Beequation
Leren › Groepen
Van groep 1 tot en met groep 8
Rekenen per groep
In Nederland mogen kinderen naar de basisschool zodra ze 4 jaar zijn. Er is geen vaste startdatum: de meeste kinderen beginnen in groep 1 vlak na hun vierde verjaardag, dus er komen het hele jaar door nieuwe kleuters bij. Vaak mogen ze vooraf al een paar ochtenden komen wennen. Verplicht is school dan nog niet: de leerplicht begint op de eerste dag van de maand nadat een kind 5 jaar is geworden.
De basisschool heeft acht groepen. Groep 1 en 2 zijn de kleutergroepen; op veel scholen zitten de kleuters samen in één klas, groep 1/2. Wanneer een kind naar groep 3 gaat, hangt meestal af van hoe ver het is, niet alleen van zijn geboortedatum. Vanaf groep 3 gaan kinderen in de regel na elke zomervakantie een groep verder, tot en met groep 8. Rond hun twaalfde gaan ze naar de middelbare school. Afhankelijk van het schooladvies gaan ze naar het praktijkonderwijs, het vmbo (4 jaar), de havo (5 jaar) of het vwo (6 jaar); het eerste jaar heet daar de brugklas. In elke gids hieronder lees je wat kinderen in die groep bij rekenen leren, met ideeën voor thuis, een uitdaging van Indie en gratis werkbladen om te printen.
Kies een groep
Op elke kaart staat wat er in die groep meestal aan bod komt. Het precieze moment verschilt per school en per rekenmethode.
Groepen, leeftijden en wat er nieuw is
| Groep | Leeftijd | Getallen | Sommen en tafels | Klokkijken |
|---|---|---|---|---|
| Groep 1 en 2 | 4 tot 6 jaar | tellen tot 20, de cijfers 0 tot en met 10 | erbij en eraf met echte voorwerpen, tot ongeveer 12 | dag en nacht, eerder en later |
| Groep 3 | 6 tot 7 jaar | tellen tot 100, getallen tot 20 op de getallenlijn | de splitsingen tot en met 10 uit het hoofd, plus en min tot 20 | hele uren |
| Groep 4 | 7 tot 8 jaar | tot 100, tientallen en eenheden, even en oneven | plus en min tot 20 uit het hoofd, tot 100 met rijgen en splitsen, de tafels van 1 tot en met 5 en van 10 | halve uren en kwartieren |
| Groep 5 | 8 tot 9 jaar | tot 1000, afronden op honderdtallen | alle tafels tot en met 10, kolomsgewijs rekenen en cijferen, delen met rest | op de minuut, tijdsduur |
| Groep 6 | 9 tot 10 jaar | tot 100.000, kommagetallen met één of twee cijfers achter de komma | de deeltafels uit het hoofd, op papier vermenigvuldigen met en delen door een getal van één cijfer | uren, minuten en seconden |
| Groep 7 | 10 tot 11 jaar | tot een miljoen, kommagetallen met drie cijfers achter de komma | een getal van twee cijfers keer een getal van twee cijfers (zoals 35 × 67), delen door een getal van twee cijfers, de rekenmachine | datums, tijdsduur in uren, minuten en seconden |
| Groep 8 | 11 tot 12 jaar | miljoenen en miljarden, deelbaarheid | alle bewerkingen, ook met kommagetallen, en de volgorde van bewerkingen | tijdzones, zomer- en wintertijd |
De leeftijden zijn een richtlijn. In groep 3 zijn de meeste kinderen 6 als het schooljaar begint, en ze worden in de loop van dat jaar 7; in groep 8 worden de meeste kinderen 12. Omdat kinderen op elk moment van het jaar instromen en de overstap naar groep 3 van hun ontwikkeling afhangt, kan het leeftijdsverschil in een klas groot zijn. Vooral kinderen die in oktober, november of december jarig zijn, blijven soms wat korter of juist wat langer bij de kleuters. Het nieuwe schooljaar begint na de zomervakantie; wanneer precies, hangt af van de regio waarin je woont.
Wat er landelijk is vastgelegd
De overheid legt voor alle basisscholen twee dingen vast. De kerndoelen beschrijven wat elke basisschool moet aanbieden voordat kinderen naar de middelbare school gaan. De referentieniveaus beschrijven wat kinderen aan het eind van groep 8 moeten beheersen. Voor rekenen zijn dat er twee: 1F (fundamenteel), het basisniveau dat bijna elk kind zou moeten halen, en 1S (streefniveau), het hogere niveau dat veel kinderen halen. De referentieniveaus voor rekenen zijn verdeeld over vier domeinen:
| Domein | Wat eronder valt |
|---|---|
| Getallen | tellen, getalbegrip, hoofdrekenen en de vier bewerkingen: optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen |
| Verhoudingen | verhoudingen, breuken en procenten, vaak met de verhoudingstabel |
| Meten en meetkunde | lengte, oppervlakte, inhoud, gewicht, tijd en temperatuur; vormen, bouwplaten en de ruimte om je heen |
| Verbanden | tabellen, grafieken en diagrammen lezen en maken, en regelmaat in rijen en patronen |
Wat er in welke groep aan bod komt, staat niet in de wet. SLO, het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, heeft wel tussendoelen per groep uitgewerkt, van eind groep 2 tot en met eind groep 8: een richtlijn, geen verplichting. Elke school kiest zelf een rekenmethode, een reeks rekenboeken en -schriften, vaak met een digitaal platform erbij, en bepaalt hoe de doelen over de jaren worden verdeeld. Daardoor kan de ene school een onderwerp een paar maanden eerder behandelen dan de andere. Onze gidsen volgen de tussendoelen van SLO en wat de meeste methodes doen.
Ook de aanpak verschilt. De ene klas rekent op papier ‘kolomsgewijs’, de andere leert ‘cijferen’, en veel klassen doen allebei. Bij delen werken veel scholen met de hapmethode, andere met de staartdeling. In onze gids zo leert je kind rekenen leggen we die manieren uit. Staat er in het rekenschrift van je kind iets anders dan op onze pagina’s, dan geldt wat de school doet; de juf of meester vertelt je graag hoe de klas het aanpakt. Zoek je liever per onderwerp? Bekijk dan alle onderwerpen.
Toetsen per groep
| Groep | Wat | Wanneer | Wat houdt het in |
|---|---|---|---|
| Groep 1 en 2 | Geen verplichte toetsen | Het hele jaar door | Scholen bepalen zelf hoe ze de ontwikkeling van kleuters volgen, meestal door goed te kijken hoe ze spelen en werken. |
| Groep 3 tot en met 8 | Methodetoetsen | Na elk blok van de rekenmethode | De juf of meester kijkt of de stof van het blok is blijven hangen, en wie nog extra uitleg nodig heeft. |
| Groep 3 tot en met 8 | Toetsen van het leerlingvolgsysteem (LVS) | Op veel scholen een middentoets rond januari of februari en een eindtoets rond juni | Elke school volgt met erkende toetsen voor taal en rekenen hoe kinderen zich ontwikkelen, en kiest zelf welke toetsen en in welke groepen. De uitslag laat groei zien over de jaren. Veel ouders noemen ze ‘de Cito-toetsen’, ook als de school toetsen van een andere aanbieder gebruikt. |
| Groep 7 | Voorlopig advies (op veel scholen) | Meestal aan het eind van groep 7 | Een eerste indicatie van het schooltype dat bij je kind past. Dit is niet verplicht; niet elke school doet het. |
| Groep 8 | Voorlopig schooladvies | In januari, voordat je kind de doorstroomtoets maakt | De school geeft aan welk type middelbare school het beste bij je kind past: praktijkonderwijs, vmbo, havo of vwo, of een combinatie. |
| Groep 8 | Doorstroomtoets | Eind januari of begin februari (in 2027 tussen 25 januari en 12 februari) | Verplicht voor alle kinderen in groep 8. De school kiest een van de toetsen die de overheid heeft goedgekeurd. De toets gaat over rekenen, lezen en taalverzorging, en geeft een toetsadvies en het niveau dat je kind heeft bereikt: voor rekenen ‘op weg naar 1F’, 1F of 1S. |
| Groep 8 | Definitief schooladvies | Uiterlijk 24 maart (in 2027); daarna volgt de aanmelding bij de middelbare school | Het advies van de school is leidend. Valt het toetsadvies hoger uit, dan moet de school het advies verhogen, tenzij dat niet in het belang van je kind is; dan legt de school uit waarom. Een lager toetsadvies verlaagt het schooladvies nooit. |
Er is geen landelijke tafeltoets, en geen van deze toetsen is een examen waarvoor je kind slaagt of zakt. Blijven zitten kan wel, maar dat beslist de school, en het komt niet vaak voor. Meer over de LVS-toetsen, de doorstroomtoets en hoe je de uitslagen leest, vind je in onze gids over rekentoetsen op de basisschool.
Maak je geen zorgen als je kind in het ene onderwerp vooroploopt en in het andere wat achter. Kinderen leren in hun eigen tempo, en in één klas zit al gauw een jaar leeftijdsverschil. Gebruik de gidsen om te zien wat er straks komt. Zit je ergens mee, maak dan een afspraak met de juf of meester: één goed gesprek helpt meestal meer dan een stapel extra werkbladen.
Korte antwoorden
Dat hangt niet alleen af van het geboortejaar. Als vuistregel zitten kinderen die in de loop van het schooljaar 7 worden meestal in groep 3, kinderen die 8 worden in groep 4, en zo verder tot groep 8, waarin de meeste kinderen 12 worden. Is je kind in oktober, november of december jarig, dan kan het een groep hoger of lager zitten dan je zou verwachten: bij de overstap van groep 2 naar groep 3 kijkt de school vooral naar hoe ver je kind is.
Nee. Je kind mag naar de basisschool zodra het 4 jaar is, en de meeste kinderen beginnen dan ook, maar verplicht is het pas vanaf de eerste dag van de maand nadat je kind 5 is geworden. In de kleutergroepen oefenen kinderen spelenderwijs met tellen, vergelijken en ordenen, en dat is een stevige basis voor groep 3.
De LVS-toetsen maken kinderen van groep 3 tot en met groep 8, op veel scholen twee keer per jaar. Ze laten zien hoe je kind zich ontwikkelt, en de school kiest zelf welke toetsen ze gebruikt. De doorstroomtoets is één toets in groep 8, verplicht voor alle kinderen. Hij geeft een toetsadvies, dat het schooladvies voor de middelbare school kan verhogen maar nooit verlagen. Bij geen van beide kan je kind zakken.
Oefenen met Indie
Beequation Kids maakt van rekensommen honingraatpuzzels. Zit je kind even vast, dan geeft Indie de bij een tip. Zonder advertenties en zonder gegevensverzameling.